پنجاه وهفتمین بهار تاسیس نهضت اسلامی افغانستان مبارک باد

پنجاه‌وهفتمین بهار تأسیس نهضت اسلامی افغانستان، یادآور یک فصل مهم از بیداری فکری و اعتقادی در تاریخ معاصر کشور ما است؛ فصلی که در آن جوانان مسلمان با احساس مسئولیت، در برابر موج‌های فکری بیگانه و شرایط دشوار سیاسی ایستادگی کردند.

در آن زمان، رژیم ظاهرشاهی به‌عنوان یک نظام خانوادگی و موروثی بر مردم تحمیل شده بود و جامعه را در تاریکی ناآگاهی‌های حقوقی، چه در سطح فردی و چه اجتماعی، نگه داشته بود. این رژیم با داشتن روابط نزدیک با اتحاد جماهیر شوروی سابق، زمینه نفوذ گسترده کمونیزم را در کشور فراهم ساخت. اعزام جوانان به شوروی برای تحصیلات عالی، به‌ویژه در بخش نظامی، و فعالیت آزادانه شبکه‌های استخباراتی مانند کی‌جی‌بی، باعث گسترش اندیشه‌های الحادی در جامعه گردید.

در نتیجه این شرایط، جریان‌هایی مانند احزاب خلق، پرچم و شعله جاوید در فضای سیاسی و دانشگاهی کشور رشد کردند. این گروه‌ها با استفاده از نام «روشنفکری»، به تحریف عقاید جوانان پرداخته و افکار ضد دینی را ترویج می‌کردند و حتی به مقدسات اسلامی توهین می‌نمودند. آنان به‌ویژه در مراکز تحصیلات عالی، خصوصا در کابل، نفوذ گسترده‌ای پیدا کرده بودند.

در چنین وضعیت حساس، گروهی از جوانان مؤمن و آگاه در شب سیزدهم بر چهاردهم در یک مسجد گرد هم آمدند. ابتدا هشت نفر بودند و سپس به دوازده نفر رسیدند. آنان با درک خطرات موجود، به مشورت نشستند و نخستین هسته نهضت اسلامی را تحت نام «جوانان مسلمان» تأسیس کردند.

اعضای مؤسس این نهضت عبارت بودند از:

استاد عبدالرحیم نیازی، مولوی حبیب‌الرحمن، انجنیر حبیب‌الرحمن، انجنیر گلبدین حکمتیار، انجنیر سیف‌الدین نصرتیار، استاد عبدالقادر توانا، استاد غلام‌ربانی عطیش، استاد سید عبدالرحمان آغا، استاد عبدالحبیب حنانی ، استاد گل‌محمد، دکتور محمدعمر و خواجه محفوظ منصور.

پیش از تأسیس این نهضت، هیچ سازمان منظم سیاسی اسلامی در کشور وجود نداشت و تنها برخی علما به‌صورت انفرادی علیه فساد نظام و فعالیت‌های کمونیستی مبارزه می‌کردند که اغلب با سرکوب رژیم ناکام می‌ماند. در مقابل، گروه‌های مختلف وابسته به قدرت‌های خارجی تلاش داشتند تا در میان مردم نفوذ کنند و مراکز علمی را در اختیار بگیرند.

با آغاز فعالیت جوانان مسلمان، روند گسترش کمونیزم تا حد زیادی مهار شد و این نهضت توانست عرصه فعالیت را به دست گیرد و میدان را بر کمونیست‌ها تنگ نماید. نهضت اسلامی در برابر رژیم ظاهرشاه و سپس داود خان، مبارزه‌ای سیاسی و مسالمت‌آمیز را دنبال کرد، اما حکومت داود خان که تحت تأثیر کمونیست‌ها قرار داشت، با خشونت شدید به سرکوب اعضای نهضت پرداخت. زندانی‌ساختن، شکنجه و شهادت اعضا، از جمله اقدامات این رژیم بود.

در نتیجه این فشارها، نهضت اسلامی مجبور به قیام شد، اما این قیام به براندازی رژیم منجر نگردید. بسیاری از مؤسسین دستگیر شدند، تعدادی به شهادت رسیدند و شماری دیگر مجبور به هجرت شدند.

با کودتای هفت ثور، قدرت به احزاب کمونیستی سپرده شد و داود خان و خانواده‌اش به قتل رسیدند. پس از این کودتا، سرکوب نیروهای اسلامی شدت یافت و موج مهاجرت‌ها افزایش پیدا کرد. در همین زمان، نهضت اسلامی از محدوده «جوانان مسلمان» فراتر رفت و به یک جریان گسترده مردمی تبدیل شد و به‌نام «حزب اسلامی افغانستان» شناخته شد.

پس از استقرار رژیم کمونیستی، حزب اسلامی افغانستان جهاد مسلحانه را آغاز کرد و ملت نیز از این مبارزه حمایت نمود. مجاهدین توانستند پیشروی کنند و حتی به دروازه‌های کابل برسند، به‌گونه‌ای که بسیاری از قطعات نظامی رژیم به آنان پیوستند. اتحاد شوروی با درک ضعف رژیم، با نیروهای گسترده نظامی وارد افغانستان شد و کشور را اشغال کرد.

در این شرایط، با وجود تردید برخی افراد، نهضت اسلامی با توکل به الله و امکانات محدود، جهاد را آغاز و در سراسر کشور گسترش داد. در عین حال، گروه‌های مختلف در خارج از کشور تشکیل شدند که گاه زمینه اختلاف و تفرقه را میان افغان‌ها فراهم کردند.

در این جهاد مقدس ملت مجاهد ما از در کنار نهضت ایستادند و با قربانی های بی شماری بیش از یک ونیم ملیون شهید و میلیون ها یتیم ، بیوه ، معلول ، ویرانی آبادی های وطن ، مهاجرت میلیون ها تن از مردم ما به کشور های همسایه و نقاط مختلف جهان متقبل گردیدند .

سرانجام، با مقاومت مردم، رژیم‌های وابسته یکی پس از دیگری سقوط کردند. اما پس از سقوط آخرین رژیم کمونیستی، به‌دلیل مداخلات خارجی و اختلافات داخلی، جنگ‌های داخلی در کابل آغاز شد و کشور وارد مرحله‌ای جدید از بحران گردید که تا ظهور طالبان و سپس مداخلات خارجی ادامه یافت.

با گذشت سال‌ها و تحولات مختلف، نهضت اسلامی افغانستان همچنان به‌عنوان یک جریان سیاسی ، تاریخی و فکری باقی مانده است. این نهضت، با وجود فراز و نشیب‌های فراوان، مسیر خود را ادامه داده و در میان جامعه از حمایت برخوردار است.

فرارسیدن پنجاه‌وهفتمین بهار تأسیس نهضت اسلامی افغانستان را به همه رهروان راه نهضت اسلامی تبریک و تهنیت گفته این روز را فرصتی برای تأمل در گذشته میدانم و درک تجربه‌های تاریخی و توجه به نقش جوانان در تحولات بزرگ اجتماعی. این نهضت نشان داد که ایمان، آگاهی و اراده می‌تواند در دشوارترین شرایط دربرابر دشواری و موانع به مقاوت پرداخته وزمینه های پیروزی و تحقق اهداف و آرمان های شهدای نهضت و جهاد افغانستان را فراهم سازد.