فتح شهری که پیش از آن گشوده نشده بود

الحمد لله والصلاة والسلام علي رسول الله وبعد!

{فتح شهری که پیش از آن گشوده نشده بود}

(ششم رمضان سال ۲۲۳ هجری)

در آغاز قرن سوم هجری، خلافت عباسی با فتنه‌ای سهمگین روبه‌رو شد؛ فتنه‌ای که می‌توانست بنیان حضور اسلام را در سرزمین‌های شرقی متزلزل سازد. سردمدار آن «بابک خرمدین» بود؛ مردی که اندیشه‌ای انحرافی و اباحی‌گرایانه را ترویج می‌کرد و در پی احیای شکوه باستانی ایرانِ مجوسی بود. او سال‌ها با سپاه خلافت جنگید و هر لشکری که به مقابله‌اش می‌رفت، با خسارت بازمی‌گشت. فتنه او نزدیک به بیست سال ادامه یافت و هزینه‌های سنگینی بر امت اسلامی تحمیل کرد.

وقتی حلقه محاصره بر او تنگ شد و فرجام کار خود را نزدیک دید، به امپراتور بیزانس، تئوفیلوس، نامه نوشت و از او یاری خواست؛ از او خواست تا با یورش به مرزهای شمالی سرزمین‌های اسلامی، فشار را از روی او بردارد. امپراتور بیزانس نیز حمله‌ای سخت به شهر «زبطرة» ترتیب داد. فجایعی دردناک رخ داد؛ کشتار، اسارت، و رفتارهایی که تاریخ از یاد بردنش شرم دارد. در میان آن آتش و خون، فریاد زنان مسلمان بلند شد: «وا معتصماه!»

این ندا به گوش خلیفه عباسی، المعتصم بالله، رسید. گفته‌اند برخاست و با صدایی رسا پاسخ داد: «لبیک، لبیک!» فرمان بسیج عمومی داد، اموال خود را تقسیم کرد و بخشی از آن را برای جهاد اختصاص داد، و سوگند خورد تا انتقام مظلومان را نگیرد، آرام نگیرد. از او پرسیدند: استوارترین و دست‌نیافتنی‌ترین شهر رومیان کدام است؟ پاسخ آمد: «عموریه»؛ شهری که از زمان ظهور اسلام تا آن روز، سپاهی بدان دست نیافته بود و نزد بیزانسیان جایگاهی مقدس داشت. خلیفه تصمیم گرفت همان‌جا را هدف قرار دهد.

سپاه اسلام از چند محور به سوی عموریه حرکت کرد. یکی از فرماندهان، «افشین»، لشکر بیزانس را شکست داد و راه هرگونه نیروی کمکی را بست. شهر در محاصره افتاد. یکی از اسیران مسلمان که پیش‌تر به اجبار مسیحی شده بود، گریخت و نقطه ضعفی در دیوارهای شهر را نشان داد. محاصره شدت گرفت و روحیه مدافعان فرو ریخت. سرانجام، در ششم رمضان سال ۲۲۳ هجری، عموریه فتح شد.

از منظر نظامی، شاید این نبرد در شمار بزرگ‌ترین فتوحات تاریخ نباشد؛ اما از نگاه معنوی و روحی، حادثه‌ای بزرگ بود. این فتح، پاسخی به فریاد مظلومان و درسی از غیرت، مسئولیت‌پذیری و همبستگی امت اسلامی بود.

پیام‌های تربیتی و دعوتی

• مسئولیت‌پذیری حاکم در برابر مظلومان: زمامدار جامعه اسلامی نمی‌تواند نسبت به رنج ستمدیدگان بی‌تفاوت باشد.

• خطر فتنه‌های فکری و اعتقادی: انحراف‌های فکری گاه از جنگ‌های نظامی زیان‌بارترند.

• وحدت و بسیج عمومی در بحران‌ها: عزت امت، در همدلی و اقدام جمعی نهفته است.

• پاسخ به استغاثه مظلوم، وظیفه‌ای الهی است؛ خواه در میدان جنگ باشد، خواه در عرصه فرهنگ و اندیشه.

امروز نیز اگرچه میدان‌ها تغییر کرده‌اند، اما نیاز به غیرت ایمانی، بیداری فکری و حمایت از مظلومان همچنان باقی است. رمضان، ماه اراده‌ها و قیام برای حق است؛ ماهی که به ما می‌آموزد عزت با ایمان، فداکاری و ایستادگی پیوند خورده است.

‏اللهم لا تحبط لنا دعــوة

‏وأرنا جمال القادم بحياتنا

‏وحقق امنياتنا ومتعنــــــــا

‏براحه البال وصلاح الحـــال

الفقيرإلى الله عبدالسلام "عابد"